Η ερώτηση μοιάζει απλή. Από πού μαθαίνει κάποιος το επιχειρείν;
Η απάντηση; Πουθενά.
Όχι στην πράξη, όπως τη χρειάζεσαι. Όχι με τον τρόπο που σε προετοιμάζει για την πραγματικότητα. Ούτε καν σε σχετικές σχολές. Τα πανεπιστήμια, στην καλύτερη περίπτωση, βγάζουν καλά στελέχη. Managers. Executives. Ανθρώπους που μπορούν να λειτουργήσουν μέσα σε ένα ήδη δομημένο σύστημα. Και αυτό είναι απολύτως χρήσιμο. Απλώς δεν είναι επιχειρείν.
Γιατί το επιχειρείν δεν ξεκινά από δομή. Ξεκινά από το χάος.
Όσο για τις υπόλοιπες σχολικές βαθμίδες, δεν υπάρχει καν συζήτηση. Καμία επαφή. Καμία έννοια ρίσκου. Καμία κουβέντα για το τι σημαίνει να δημιουργείς κάτι από το μηδέν, να αποτυγχάνεις, να ξανασηκώνεσαι, να παίρνεις ευθύνη. Μαθαίνουμε να παπαγαλίζουμε, να μην συνεργαζόμαστε, αρκεί να περνάμε τις εξετάσεις. Όχι να χτίζουμε κάτι που δεν υπήρχε χθες.
Και κάπου εδώ γεννιέται ένα κενό. Τεράστιο.
Γι’ αυτό κι εδώ θα μοιραστώ κάτι προσωπικό. Έχω μια βαθιά επιθυμία, που θέλω να την υλοποιήσω τα επόμενα χρόνια. Όχι αύριο. Όχι βιαστικά. Αλλά συνειδητά. Να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα, αρχής γενομένης από τα λύκεια, όπου έστω μία φορά τον χρόνο, για μία ή δύο ώρες, κάποιος να μιλάει στα παιδιά για το επιχειρείν ως επιλογή ζωής.
Όχι για να τους πει ότι είναι εύκολο. Ούτε για να τους πουλήσει το όνειρο. Αλλά για να πει σε αυτά τα νέα παιδιά ότι υπάρχει αυτή η διαδρομή. Ότι δεν είναι τρέλα. Ότι δεν είναι μόνο για “λίγους”, ότι δεν απαιτεί κεφάλαιο από τον μπαμπά. Ότι δεν χρειάζεται να το ανακαλύψουν μόνοι τους στα τριάντα ή στα σαράντα τους, αφού πρώτα έχουν πειστεί ότι δεν κάνουν γι’ αυτό.
Το αποτέλεσμα; Βγαίνουν στην αγορά εργασίας με μια μόνο επιλογή στο μυαλό τους: να βρουν δουλειά. Να γίνουν υπάλληλοι. Το επιχειρείν δεν υπάρχει καν στο μενού των επιλογών τους, γιατί κανείς δεν τους το παρουσίασε ποτέ ως επιλογή.
Αν από ένα σχολείο εμπνευστεί έστω ένα παιδί και αποφασίσει κάποια στιγμή να επιχειρήσει, αυτό είναι κέρδος. Όχι μόνο για εκείνο. Για όλους. Γιατί αυτό το παιδί, αν τα καταφέρει, μπορεί να δώσει δουλειά σε συμμαθητές του. Να δημιουργήσει αξία. Να αλλάξει μικρά πράγματα γύρω του.
Το επιχειρείν σε νέους δεν μαθαίνεται από βιβλία. Μαθαίνεται από επαφή. Από αφήγηση. Από ανθρώπους που το έζησαν και δεν ωραιοποιούν τίποτα. Που μιλάνε για τα λάθη, όχι μόνο για το “επόμενο facebook”.
Μέχρι να αλλάξει όμως το σύστημα, η αλήθεια παραμένει: το επιχειρείν το μαθαίνεις κάνοντάς το. Στον δρόμο, με τα λάθη σου, με τις αποτυχίες σου, με τους πελάτες που σου είπαν όχι, με τα λεφτά που έχασες, με τις νύχτες που δεν κοιμήθηκες.
Κανένα βιβλίο, κανένα σεμινάριο, κανένα MBA δεν μπορεί να σου μάθει αυτά που θα μάθεις τον πρώτο χρόνο που θα τρέχεις τη δική σου επιχείρηση.
